Cơ bản ⏱️ 18:05 🔥 Nổi bật

OOP và Functional Programming: hai lối tư duy

Cùng một bài toán, hai trường phái giải khác nhau. OOP gom dữ liệu và hành vi vào "đối tượng". Functional tách sạch dữ liệu và hàm xử lý. Biết cả hai để đọc được code của mọi công ty.

OOP: thế giới là các đối tượng

Một đối tượng gom trạng thái (thuộc tính) và hành vi (phương thức). Dùng class để tạo khuôn, new để đúc ra từng “cá thể” cụ thể.

// File: oop.ts
class User {
  constructor(name, role) {
    this.name = name;
    this.role = role;
  }
  canEnroll(course) {
    return this.role !== 'guest';
  }
}

const minh = new User('Minh', 'student');
console.log(minh.canEnroll({ title: 'Foundation' })); // true

Đừng tạo class khi chỉ cần một object đơn giản. const user = { name: “Minh”, role: “student” } là đủ. OOP sinh ra để giải quyết bài toán kích thước, không phải để “cho thật giống Java”.

Functional: hàm là công dân hạng nhất

Hàm có thể gán vào biến, truyền làm tham số, trả về từ hàm khác. Dữ liệu được biến đổi qua chuỗi hàm map/filter/reduce thay vì sửa trực tiếp.

// File: fp.js
const scores = [7, 9, 5, 10, 6];

const passed = scores
  .filter(s => s >= 8)     // giữ điểm >= 8
  .map(s => s * 2)         // mỗi điểm nhân đôi
  .reduce((a, b) => a + b, 0); // cộng dồn

console.log(passed); // (9*2) + (10*2) = 38

Mấu chốt của phong cách functional: không sửa dữ liệu gốc. filter trả về mảng mới, scores vẫn nguyên vẹn. Điều này giúp code dễ kiểm thử và dễ suy luận.

Đặc điểm	OOP	Functional
Đơn vị tổ chức	Đối tượng (dữ liệu + hành vi)	Hàm thuần (dữ liệu vào → dữ liệu ra)
Sửa dữ liệu	Cho phép, qua method	Tránh, dùng giá trị bất biến
Khi nào nên dùng	Hệ thống lớn, nghiệp vụ phức tạp, có state	Xử lý dữ liệu, pipeline, logic tách bạch
Điển hình	Java, C#, Ruby	Haskell, Elixir, phong cách JS hiện đại

Thực tế: dùng cả hai, đừng cuồng một bên

React dùng functional component nhưng có hooks quản lý state. TypeScript có class nhưng hầu hết code mới dùng object + function. Công ty thực tế không “thuần” — họ dùng công cụ phù hợp cho từng lớp của hệ thống.

❓ Đâu là điểm khác biệt cốt lõi giữa hai phong cách?